Okan Dinç

Okan Dinç

07-05-2020

08:14

Aslında birçoğumuz bu görüntüye aşina. Meşhur Sinop Cezaevi. Şuan müze olarak ziyaret edilebilen bir yer. Gelin size Anadolu tarihinin en değerli yapılarından biri olan bu yapıyı anlatayım. Uzun bir hikaye umarım keyif alırsınız.

Tarihi Sinop Cezaevi: M.Ö. 3000 yıllarına, yani günümüzden 5000 yıl kadar eskiye giden bir tarihte, Sinop ve çevresinde yaşayan Kaşkalılar hakkında en son bilgi Hitit tabletlerinde mevcuttur. Hitit devletinin yıkılması ile birlikte bir daha Kaşkalılardan bahsedilmemektedir

Bir araştırmaya göre Sinop kalesi, Kaşkalıların yapmış olduğu kaledir ve M.Ö. 2000 yıllarına tarihlenmiştir. Doç Dr. Cevdet Yılmaz’ın araştırmasına göre ise, M.Ö. 72 yılında Pontus Kralı IV. Mithridates şehirde bazı yapılar yaptırmış ve çevresini de surlarla kapatmıştır.

İç Kale olarak adlandırılan bölge ise Selçuklu sultanı I. İzzeddin Keykavus tarafından meydana getirilmiştir. Yüzyıllar içinde Sinop, Roma, Bizans, Pontus, Selçuklu ve en sonunda Osmanlıların eline geçmiştir. Kalenin cezaevine dönüşmesi ise,

Kültür Bakanlığının belirttiğine göre 1568 yılında Osmanlı İmparatorluğu zamanına denk gelmektedir. Kalenin içinin resmi olarak zindana dönüşmesi ise 1887 yılında olmuştur. Aslında Tanzimat döneminde, II. Abdülhamit zamanında çıkartılan kanun ile cezaevleri ile ilgili

düzenlemelere gidilmiş ve Sinop cezaevi, İstanbul dışında Osmanlı İmparatorluğu içinde taşrada kurulan ilk hapishane olmuştur. 1979 yılında mahkûmların çıkardığı bir ayaklanma sonucunda cezaevinde yangın çıkmış, 1996 yılında ‘Sinop E-Tipi Kapalı Cezaevi’ haline getirilmiş ve

1997 tarihinde de boşaltılmıştır. Yıllar içerisinde ABD’de San Francisco’daki kaçışı olmayan ünlü hapishane Alcatraz’a benzetilerek ‘Anadolu Alkatrazı’ unvanını almıştır. 1999 yılında Kültür Bakanlığı’na devredilmiş ve müzeye çevrilmiştir.

Cezaevinin ‘Anadolu Alkatrazı’ unvanı almasının sebebi ise buradan kaçışın çok zor oluşudur. Bunun sebebi ‘iç kale’ denilen bölgede bulunan hapishaneden kaçacak kişi, bu bölgedeki yüksek duvarları, nöbet tutan devriye ve kulelerdeki diğer devriyeleri geçecek ve

‘dış kale’ denilen bölgeye gelecektir. Buraya geldikten sonra da aynı şeyleri tekrar yapmak zorunda kalacaktır. Fakat Sinop kentini de kuşatan ‘dış kale’ denilen bölgedeki kapı devamlı koruma altında olmakla birlikte akşamları kapısı kapanır ve sabahları da açılırdı.

İşte bunlardan dolayı Sinop Cezaevi’nden kaçış çok zordur. Evliya Çelebi, burası hakkında “Büyük ve korkunç bir kaledir. 300 demir kapısı, dev gibi gardiyanları, kolları demir parmaklıklara bağlı ve her birinin bıyığından 10 adam asılır nice azılı mahkumları vardır.

Burçlarında gardiyanlar ejderha gibi dolaşır. Tanrı korusun, oradan mahkûm kaçırtmak değil, kuş bile uçurtmazlar.” diye bahseder. Osmanlı İmparatorluğu zamanında II. Meşrutiyet döneminde, 1913 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti yönetiminin muhalifleri, 250 kadar gazeteci,

yazar ve milletvekili buraya sürgün edilmiştir. Tarihi Sinop Cezaevi, Türkiye Cumhuriyeti siyasetinde de önemli bir yere sahiptir denilebilir. Hani Edip Akbayram’ın ‘Aldırma Gönül‘ isimli şarkısı vardır ya, burada yatan Sabahattin Ali’nin kaleminden çıkmıştır.

Hani bir çoğumuzun bildiği ‘Eşkıya Dünyaya Hükümdar Olmaz’ isimli şiirini de yine Sabahattin Ali burada yazmıştır. Burada yatan diğer isimler ise Kırım Hanı Devlet Giray, Refik Halit Karay, Mustafa Suphi, Ahmet Bedevi Kuran, Ruhi Su, Burhan Felek, Zekeriya Sertel’dir.

İlkçağ düşünürlerinden olan, bir fıçının içinde yaşayıp gündüzleri elinde fenerle gezen ve ‘ne arıyorsun?’ diye soranlara ‘dürüst bir adam arıyorum’ diyen Diyojen, Sinop doğumludur. Darphane sorumlusu olan babasıyla birlikte sahte para basmakla suçlanan

Diyojen’in Sinop’tan sürgün edildiği bilinir. Özellikle 1999 yılında kapatılarak müzeye dönüştürülen Tarihi Sinop Cezaevi’nde bir çok film çekilmiş ve bundan dolayı daima göz önünde bulunmuş tarihsel bir mekandır. (

Kaşkalı arkadaşınız var mı sizlerin?



Follow us on Twitter

to be informed of the latest developments and updates!


You can easily use to @tivitikothread bot for create more readable thread!
Donate 💲

You can keep this app free of charge by supporting 😊

for server charges...