Solda Birlik Arayışları

Solda Birlik Arayışları

29-08-2018

12:17

Burası Ivanovo-Voznozensk Sovyeti olsaydı beğenirdiniz ama burası Erzincan Sovyeti.. Evet, 'Anadolu Topraklarında Reel Sosyalizmin Kısa Tarihi (çok kısa)' başlıklı flooduma hoş geldiniz..

Erzincan Sovyet (Şura) Hükümeti'ni anlatmadan önce kısaca o güne kadarki politik ve askeri durumu kısaca aktarmakta fayda var. 1. Dünya Savaşı'nda Enver Paşa'nın giriştiği ve faciayla sonuçlanan Sarıkamış Harekatı sonucunda şark orduları tutunamaz ve Ruslar Sivas'a kadar dayanır

Rusya'da ise savaş ilerledikçe ekonomik ve toplumsal çalkantılar baş göstermeye başlamıştı. Bu kriz ortamı önce Şubat Devrimi ardından da Ekim Devrimi'ne giden yolu açtı.

Rusya'daki çalkanlıtılı ortam haliyle ordu içerisine de aksetmişti. Askerler politize olmuş, birçok subay astları tarafından derdest edilmişti. Dersim yöresinde bulunan Rusya 1. Ordusu da Ekim Devrimi'nden sonra 1. Kızıl Muhafız Ordusuna dönüştü.

1. Kızıl Muhafız Ordusu'nun başına ise Gürcistan Sosyal Demokrat Partisi üyesi ve "İşçi Sovyetleri" üyesi Ermeni Arşak Cemalyan getirildi. Ordu yönetimi de Osmanlı savaş esirlerine komünizm propagandası yaparak onları serbest bıraktı.

Çarlık sistemi yıkıldıktan sonra bilindiği gibi sosyalist rejim yapılan gizli antlaşmaları ifşa ederek, savaştan çekileceğini ilan etmişti. Anadolu'dan çekilirken de Türk yönetimi ile 17-18 Aralık 1917 tarihlerinde Erzincan Antlaşması yapıldı.

Bu antlaşmaya göre Rus askerleri 3 ay içerisinde bu toprakları boşaltacaktı fakat boşalan bu yerlere Osmanlı ordusu giremeyecekti. Antlaşmanın imzalanmasından sonra Bolşevik komutan Cemalyan Türk, Kürt ve Ermeni ileri gelenleri ile Erzincan'da bir toplantı yapar.

Toplantıya Ermeniler adına Muradov (Sivaslı Murad), Kürtler adına Dersim'den Alişan ve Alişer Beyler, Türkler adına ise Erzincan müftüsü katılır. Toplantıda Erzincan Sovyet Hükümeti'nin kurulması kararı alınır ve toplam 25 kişi olacak şekilde bir temsilciler organı kurulacaktır.

Dersim'i ve Kürtleri temsilen Sovyet çalışmalarına katılan Alişan ve Alişer Beyler: "Rus Ordusu’nun yönetimini amele cemiyeti ele almıştır. Ordu geri çekilecektir. Şûra çalışması için Dersim’den bir komite tez elden Erzincan’a gelsin" diyerek durumu memleketlerine iletirler.

Erzincan Sovyeti'nin çağrısı kısa sürede Erzurum, Erzincan, Dersim, Bayburt ve Sivas'a kadar yayıldı. Sovyet'in ilk toplantısında kent kızıl bayraklarla donatıldı. Alişan bey ve beraberindeki 8 bin kişilik güç kentte Kızıl Muhafızlar ve Ermeni Birlikleri tarafından karşılandı.

Sovyette Ermeni heyetinin başında yer alan Muradov Paşa şu konuşmayı yapar: “Türkler, Kürtler ve Ermeniler kardeştir. Bizi birbirimize kırdıranlar emperyalistler ve onların yerli işbirlikçileridir. Biz çektiğimiz acıları unutuyoruz ve barış elimizi uzatıyoruz. +++

+++Bütün Kürt, Ermeni ve Türk emekçileri ve işçileri birleşerek kendi şûramızı kuralım. Bizim Sultanlara ihtiyacımız yoktur. Rus işçisi zalim Çarı devirerek kendi hükümetlerini kurdular, bizde birleşerek kendi hükümetimizi kuralım. Lenin ve Ordusu bizi destekliyor”

Erzincan Sovyeti'nin kurulmasından sonra Rusya'daki kolhoz benzeri üretim çiftlikleri kuruldu; asker, polis ve istihbarat teşkilatı kuruldu; maliye kanunu çıkarıldı ve topraksız köylülere toprak dağıtma kararı alındı.

Tüm bu pratik adımlara rağmen bölgede genel geçer tek siyasi etken vardı o da askeri güç.. 1. Kızıl Muhafız Ordusu Kafkaslardaki Menşevik güçlere müdahale etmek için Erzincan'dan erken çekilmek zorunda kalınca Sovyet Hükümeti de çok uzun ömürlü olamadı.

1918 başında Rusların Erzincan’dan çekildigi gün Türk delegeler Sovyet çalışmalarından çekildiklerini, İstanbul Hükümeti'ne bağlı olduklarını açıkladılar ve azınlık olmasına rağmen Sovyet adına 9. Osmanlı ordusunu bölgeye davet ettiler.

Ermeni ve Kürt (Zaza) temsilciler ise Erzincan Sovyet'inin devamından yanaydılar. Ermeniler son bir kez daha müzakere etme yanlısıydı ve tarafların ellerinde bulunan silahları bırakmasını öneriyorlardı. Samimiyet göstergesi olarak da ilk olarak kendileri teslim etti.

Muradov Paşa bir toplantıda şunları dile getirdi: “ Osmanlının Ermenilere yaptıklarını herşeye rağmen, size mal etmeden unuttuk ve birarada yaşamak için çabaladık, barış elimizi uzattık. Ancak siz osmanlı ordusunun yaptıklarına sahip çıkıyor ve kışkırtıcılık yapıyorsunuz.++

+Siz böylece kendi halkınıza ihanet ediyorsunuz. Siz sizi bize karşı kışkırtanların köleliğini yapıyorsunuz. Teslim olmayacağız ve savaşacağız. Yanımızda Sovyetler Birliğinin amelesi, rençberi ve askeri var, Kürdistanın ve Anadolunun amelesi rençberi ve milyonlarca yoksulu var.”

Tüm bunlara rağmen anlaşma sağlanamaz ve Ermeniler teslim ettikleri silahlarını tekrar geri alırlar. Sovyetin işlemez hale gelişi, Türk ordusunun kente girmesinin an meselesi olması Erzincan Sovyeti'nin ilk perdesinin sonu olur.

Dersimliler Sovyet Hükümetinin Erzincan'da güvenlikte olmadığının farkındadırlar. Bunun üzerine hükümet merkezi Erzincan'dan Dersim'in Ovacık İlçesinin Yeşilyazı bucağına taşınır.

Ayrıca konuyla ilgili bkz. Umut Sarıkaya

1921 yılına kadar Ovacık Yeşilyazı'da varlığını sürdüren Sovyet yönetimi, Alişan Bey'in de içerisinde yer aldığı Koçgiri İsyanı'nın bastırılmasından sonra kendini feshetmiştir. Böylece yaklaşık 3 yıl hayatta kalabilen Sovyet Hükümeti sona ermiş oldu.

Flood'un başında kullandığım resim ise bir Rus subayın arşivinde yer alan ve Erzincan Sovyeti sırasında çekilmiş bir fotoğraf olup Kavel Alpaslan'ın yazısından alınmıştır.



Follow us on Twitter

to be informed of the latest developments and updates!


You can easily use to @tivitikothread bot for create more readable thread!
Donate 💲

You can keep this app free of charge by supporting 😊

for server charges...