Sanatın Tarihi

Sanatın Tarihi

16-11-2019

12:07

Bugün sıra benim de çok sevdiğim ve benim için çok özel ve son derece derin mânâlar taşıyan Çalgı takımyıldızına yakından bakacağız. Çalgı (Layra) takımyıldızı kuzeyin en belirgin ve tanınan üyelerinden biridir. Gökyüzünde oldukça minik bir alan kaplar. #layra #constellation

2)Çalgı'nın gökyüzünde parlak üyeleri ile kolayca teşhis edilebilecek bir şekli vardır. Kiminiz onu baklava dilimine, kiminiz de eşkenar dörtgene benzetecektir. Son derece parlak olan alfası (ki birazdan kendisine yer vereceğim) sayesinde yerini bulmakta zorluk çekmezsiniz.

3)Kuğu (cygnus) takım yıldızı ile yan yana duran bu minik takım yıldızımızın 6 ana yıldız üyesi bulunmaktadır. En parlakları, aynı zamanda kuzeyin Sirius'tan sonra 2. parlak yıldızı ünvanını elinde bulunduran Vega'dır. Ara sıra tahtını Arcturus'a kaptırır. :)

4)26 IY gibi yakın bir konumda bulunan Vega, çok genç bir yıldızdır. Yaşının hepi topu 500 milyon olduğu tahmin ediliyor.Vega, yaz üçgeni dediğimiz gök şeklinin köşelerinden birini oluşturur. Güneş'ten 2 kat büyük bir kütleye sahip Vega ile ilgili güzel bir bilgi daha geliyor :)

5)Vega, M.Ö 12.000 yılında yani son buzul çağı döneminde gezegenimizin kutup yıldızı idi. 13.727 yılında da tekrar bizim parlak kutup yıldızımız haline gelecek. Kutup yıldızının değişme hadisesi de 26bin yıllık bir "presesyon" hareketi döngüsü sebebiyle olmaktadır.

6)Vega'nın özel gözlemleri ve tayf analizleri sonrası çevresindeki yoğun toz ve materyal diskinin içerisinde neredeyse Jüpiter büyüklüğünde bir gezegenin var olması gerektiği sonucu çıktı. Vega'nın etrafında bir gezegen var olabilir!

7)Vega, çocukluğumdan beri benim için hep özel olagelmiştir. Sebebini, aradan geçen onca seneye tam olarak bilemesem de eskiden ne zaman evimin önündeki çayıra(şimdi oralarda koca koca siteler inşaa edildi) sırt üstü uzansam gözüme ilk çarpan yıldız Vega olurdu.Rengi, parlaması.

8)Vega'dan ayrılmak zor ancak yolculuğumuza devam etmeliyiz :) Çalgı'nın iki numarasının adı Sulafat... Bize 620 IY uzaktan parlayan bu mavi devin çapı, minnak Güneş'imizden neredeyse 15 kat geniş! Anlamı ilginç arapça kökeninde "kaplumbağa" anlamına geliyor :)

9)Üçüncü parlak üyemizin adı da Sheliak, bilimsel adıyla β Beta Lyra. Kendisi bize tam 960 IY gibi hayli uzak bir mesafeden parlıyor. Sheliak, aslında çıplak gözle bakıldığında tekmiş gibi görünen bir çift yıldız sistemi. Son derece yakın yörüngede dolanan minik bir yoldaşı var.

10)Çalgı'nın bir diğer dikkat çekici yıldızı da meşhur ismiyle double double yani ε Epsilon Layra'dır. Bize 162 IY uzaktaki bu "çoklu yıldız sistemi" gözü sağlam olanlar için güzel bir hedeftir. Gözünüz şahin gibi görüyorsa çıplak gözle ayırt edebilirsiniz.

11)Birbirinin etrafında 1200 yıllık bir dönüş süresi bulunan bu yıldızlar dürbünle veya teleskopla hoş bir manzara sunarlar. (Sol üst köşede) ↓ Gelelim çalgı bölgesinde bulunan Derin Uzay Nesnelerine.. :)

12)Özellikle amatörler tarafından çok iyi bilinen ve küçük teleskoplarla karanlık ve iyi şartlarda görebileceğiniz gezegenimsi bulutsu M57 ile tanışın! Nam-ı diğer Yüzük bulutsusu olan Messier 57, Sheliak ile Sulafat yıldızlarının arasındaki bölgede yer alır.

13)Bize 2300 IY uzaklıktaki bu büyük bulutsu, kırmızı dev bir yıldızın beyaz cüceye dönüşmeye başlaması ve çevresindeki gazları iyonize etmesiyle oluşmuştur. İlk defa macar astronom Jenő Gothard tarafından 1886 yılında keşfedilmiştir.Her yüzyılda bir ark saniyesi genişlemektedir.

14)Bir diğer güzel derin uzay nesnesi M56 ismiyle bilinen küresel yıldız kümesidir. Bize uzaklığı (sıkı durun) tam 32.900 ışık yılıdır! ~84 IY çapında bir alana yayılan binlerce yıldızı bünyesinde barındırır. Orta boy teleskoplarla bulanık bir noktacık gibi görünür.

15)Eğer bu küresel kümenin yıldızlarını ayrıntılı görebilmek istiyorsanız 8"(inch)yani en az 20 santimlik bir teleskoba ve zifiri karanlık bir arka bahçeye ihtiyacınız olacak :D Bir diğer nesnemiz minicik bir yer kaplıyor ama manzarası insanı baştan çıkarır. Hadi ona bakalım.

16)Onun adı NGC 6791. Bulunduğu alanı ilk resimde minik yuvarlak içinde işaretledim. 1853 yılında Friedrich Winnecke tarafından keşfedilen bi beyaz cücelerden oluşan yıldız topluluğunun detaylı ve yakın çekim fotoğrafları İNANILMAZ derecede güzeldir. (2.resim)

17)Bize yaklaşık 13 IY gibi çok yakın bir konumdadır. Buna rağmen ayırt edilmelerinin zor olması, onların minik birer beyaz cüce yıldız olmalarından kaynaklanıyor. Yaşlarını merak ettiniz mi bu yıldızların? Bu cüceler yaklaşık 8 milyar yaşındalar! İhtiyarlar ama ışıl ışıllar :D

18)Güzel bir takımyıldız değil mi. Gelelim bu bölgedeki gökada cismine. NGC 6745 olarak bilinen bu "düzensiz" gökadanın çarpık şekli, kendisinden biraz daha küçük olan (üst kısımda mavimsi olarak dağılmış durumda) bir cüce gökada ile çarpışma durumunda olmasından kaynaklanıyor.

19)Ana gövdeyi oluşturan merkezde sarımsı rengiyle kendini belli eden gökadanin bize uzaklığı ~206 milyon IY. Ve yaşının 10 milyar yıl olduğu düşünülüyor. Gelelim Çalgı'nın mitolojik hikâyesine. Lir yani Lyra enstrümanının Hermes tarafından icat olunduğuna inanılır.

20)Hermes daha çocukken, bir kaplumbağanın kabuğuna, inek bağırsağı gererek bir lir yapar. Bu liri üvey kardeşi Apollon’a ( her ikisinin de babası Zeus’tur ) verir. Daha sonra Apollon liri, henüz küçük bir çocuk olan Orpheus’a hediye eder.

21)Orpheus’a liri kullanmayı periler öğretirler.Orpheus lirini öyle güzel çalar ki, doğa bile özgün sesini durdurarak, onun müziğini dinler. Hatta vahşi hayvanlar onun peşinden gelir, bitkiler ona doğru eğilirmiş. Bir gün Orpheus'un çok sevdiği eşi Eurydike saldırıya uğrar.

22)Saldırıdan kaçmaya çalışan Eurydike, bir yılana basar ve yılanın sokmasıyla ölür. Bunun üzerine kahrolan Orpheus, cehheneme tanrı Hades'in yeraltı ölüler dünyasına kadar iner. Orada Hades ve eşi Persephone, karısını böylesine seven adama acırlar.

23)Eurydike’yi geri vermeyi kabul ederler. Ama bir şartları vardır. Orpheus, eşinin önünde yürüyecek ve yeraltı ülkesini terk etmeden ona bakmayacaktır. Orpheus çaresiz, şartı kabul edip, yola koyulur.

24)Fakat gün ışığına çıkmak üzere iken, Persephone’nin kendisine bir oyun yaparak, Eurydike’yi vermemiş olabileceği şüphesine düşer. Bu şüphe içinde yürüyen Orpheus bir an dönüp arkasına bakar. Bakar bakmaz Eurydike yok olur, ikinci kez kahrolur ve oracıkta can verir.

25)Bu dramatik ölüm üzerine Hades, Zeus'un izniyle onu ve çalgısını gökyüzüne takım yıldız olarak yükseltip ölümsüzleştirir. Evet... Bir akışımızın daha burada sonuna geldik. Umarım beğenirsiniz. Bir sonraki akışta görüşmek üzere :) #SilsileServisi #flood #constellation



Follow us on Twitter

to be informed of the latest developments and updates!


You can easily use to @tivitikothread bot for create more readable thread!
Donate 💲

You can keep this app free of charge by supporting 😊

for server charges...