praveen trader

praveen trader

25-06-2020

12:24

Geçen de söylediğim gibi, Libya'da oyun teorisinin canlı bir örneğini görüyoruz. Bu örnek ABD ve Rusya arasında gerçekleşiyor. Her iki taraf da birbirinden daha zeki hamleler yapmaya çalışıyor. Bunun için de sürekli etrafı diplomasiyle yokluyorlar. Yani?

Yanisini oyun teorisinin en bilinen örneğiyle açıklayalım. Siz bir savaş alanında pilotsunuz, ben de bombalamak için aradığınız askerim. Benim alandaki sığınaklardan birinde olduğumu biliyorsunuz. Ben mantıken en güçlü sığınağa saklanmışımdır.

En güçlü sığınağa saklandığımı bildiğim için siz de yanınızda nüfuz edici füzeler, bombalar vs. getirmiş olun. Yani en güçlü sığınakta saklandığımı hesap edip onu bile yerle bir edecek seviyede gelmiş olun.

Ben sizin onu yerle bir edecek seviyede geleceğinizi biliyorsam en güçlü sığınağa saklanmam. Ondan daha güçsüz olanlarına saklanırım. Siz de benim bu şekilde akıl edebileceğimi biliyorsanız en güçlü sığınağa saldırmazsınız.

Dayanıklılık açısından dört farklı derecede dört sığınak olsun. Ben ikinci sığınağa girdim. Zira dördüncüyü bile patlatabileceğinizi biliyorum. Bundan sonrası artık şans ve kader. Ayrıca beklenmedik hamleler. Siz ikinciyi de vurabilirsiniz dördüncüyü de. Oyun başladı.

Bunun adı oyun teorisi. Bu bir kısır döngü. Kısır döngüyü kırmak için beklenmedik hamleler yapmak gerekir. Örneğin en güçlü sığınağı yok edecek seviyede gelip en güçsüze saldırmanız gibi. Bundan sonrası rakibi iyi izlemektir. Rakibin hareketlerini tahmin etmek ve şanslı olmak.

ABD ve Rusya'nın yaptığı da bu. ABD'nin buradaki en büyük amacı, zaten Suriye ile Akdeniz'e inmiş olan Rusların bir de Libya ile Akdeniz'e inmesini engellemek. Ruslar askeri olarak Libya'dan hem hava hem de deniz üsleri istiyor.

Ruslar Hafter'i el altından desteklese de, diplomatik kanalda tarafsızlığını koruyor. Böylece 'önceden' kazanmakta olan tarafı el altından desteklerken, bir yandan da ters bir durum için diplomatik kanalları yokluyorlardı.

Ruslar Hafter'e açık destek verirlerse ABD Trablus'un yanında konuşlanır. Ruslar Trablus'a açık destek verirlerse ABD Hafter'in yanında konuşlanır. İşte o sığınak örneğinde olduğu gibi. İki taraf da tam anlamıyla açık destek vermekten kaçınıyor ve diplomatik kanalları yokluyor.

Ancak ABD'nin Ruslardan önce kime destek verdiğinin önemi yok. Oyun da buraya başlıyor. Düşmanlık gütmemek adına, ABD'nin açık destek verdiği bir taraf olursa Ruslar da o tarafa açık destek verir ve ABD'nin başarısına ortak olur. Masada da karşı tarafa kapalı desteğini kullanır.

O yüzden burada önemli olan şey ilk desteği ABD'nin vermemesi. Bu sebepten ABD geri kalıyor ve her iki tarafla da eşit olmaya çalışıyor. Ara sıra diplomatik kanallarla zıt taraflara farklı zamanlarda destek vererek Rusların tepkisin ölçüyor.

Mısır'ın ilan etmeye çalıştığı ateşkes için Mısır'a "Sen değil BM ilan eder, oraya git." derken; Türkiye için de "Yaptığın deniz anlaşması kötü ve kalitesiz." diye tepki gösteriyor. Ruslara bir pozisyon tutma zorunluluğu dayatıyor. Ancak Ruslar ustaca savıyor bu hamleleri.

Buradaki oyun teorisine göre, beklenmedik hamleyi ABD yapmalı. Ancak tek atımlık bir kurşunu olacak. Dolayısıyla bu hamleyi yaparken öyle bir konjonktür yaratmalı ki Ruslar yanına gelip başarıya ortak olamamalı.

Bu konjonktürü yaratmanın tek yolu oyuna yeni ülkeler dahil etmek ve Libya'daki kamplaşmayı arttırarak, Rusya karşı tarafındayken, ABD kendi tarafında Rus tarafını ezecek bir güç bulundurmak zorunda kalıyor.

Tabii burada Ruslar cesur davranırlarsa onlar da beklenmedik hamleyi yapabilirler. Onların beklenmedik hamlesi ise Trablus'a açık destek vermek de olabilir, Hafter'i koltuğundan indirip LNA'nın çehresini değiştirerek LNA ve GNA'yı birbirine ısıtmayı denemek de olabilir.

İkinci seçenek en mantıklı seçenek gibi duruyor. Ruslar eğer cüretkar hareket ederlerse bu hamleyi onlardan görmemiz oldukça olası. Gelelim bu oyun teorisine göre ABD'nin beklenmedik hamlesine.

Başta bahsettiğim gibi, tıpkı sığınak örneği gibi, tıpkı bir boksörün zayıf yumruklarla rakibi denemesi gibi; ABD çeşitli açıklamarıyla Rusları 'alenen' taraf seçmeye zorluyordu. Beklenmedik hamlesi ise bunu yapmamak. Rusları taraf seçmeye zorlamamak.

Bu nasıl olacak? Bu şöyle olacak. ABD, Ruslarla kendi yüzleşmek yerine kamplaşmayı arttırarak Libya'daki gerilimi yükseltecek. Fransızlar, Yunanlar, İtalyanlar ve Mısırlılar oyuna daha çok dahil olacak. Bir de tabi ki Türkiye.

Bunu yapmanın tek yolu da Türkiye'nin bölgedeki gerilimi arttırması yani Sirte ve Cufra'yı alması. Eğer bu olursa; bu saydığım ülkeler oyuna daha çok girecekler ve ABD yerine Rusya'yı onlar seçim yapmaya zorlayacaklar.

Dolayısıyla buradan varılacak sonuç, ABD'nin, Türkiye'nin Sirte ve Cufra'ya yapacağı herhangi bir operasyona en fazla 'kınıyoruz, kınadık, püh sana Türkiye' şeklinde cevap vereceğidir. İki tarafı da değerlendirdik. İki taraf da hangi sığınağı vuracağını bilemiyor.

Evet ben de tam buna değinecektim. Sonuç itibariyle şunu diyebiliriz, ABD ve Rusya birbirlerinin yumruklarını ısırıp kim pes edecek diye bekliyorlar. İlk pes eden ilk beklenmedik hamleyi yapıp riski alandır.

Hayır. Sirte ve Cufra alındığında diğer tüm ülkelerin baskısı dolayısıyla Rusya taraf seçmeyi kabul eder ve Trablus'un yanına geçerse ABD de Mısır, Fransa, Yunanistan gibi ülkelerin yanına geçer.

Böyle bir ihtimal gerçekleşirse yapılması gereken şey Mısır ile anlaşmaktır. Bölgedeki NATO çıkarları özellikle Akdenizdekiler Mısır'ın işine gelmez. Dolayısıyla Libya sahasında bu ülkeler ile iş tutsa bile Akdeniz'de tutamaz. O zaman Mısır ile anlaşmak gerekir.

Ne bekliyordun ki? İki tane SİHA ile savaşın seyrini değiştirebildiğin bir ortamda ABD'den daha büyük bir oyun belirleyici olabileceğini mi bekliyordun? Olamazsın. Onda da SİHA var çünkü. Ancak oyun teorisi kullanmasına el vermiyor. Hepsi bu :)

Rusya'nın karşı tarafta olması daha iyi. Rusya el altından destekliyor, de facto bir durum. Biz bunu de jure yapmaya çalışıyoruz. Rusların karşımızda olması ABD'nin yanımızda olması demektir. Özellikle işin Yunanistan boyutu için önemli.

İbrahim Kalın daha az önce "Rusların Hafter'i desteklemesi endişe verici, ABD Libya'da daha iyi işler yapabilir" minvalinde bir açıklama yaptı. Rusların Libya'da yanımızda olması pek avantajlı değil. Mümkün mertebe karşı tarafa itelenmeliler.


Follow us on Twitter

to be informed of the latest developments and updates!


You can easily use to @tivitikothread bot for create more readable thread!
Donate 💲

You can keep this app free of charge by supporting 😊

for server charges...